Xóa bỏ thuế khoán từ 1/1/2026 – Quy định mới và tác động tới hộ kinh doanh

Trong những năm gần đây, mô hình thuế khoán (thuế ấn định) được áp dụng cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ đang bộc lộ nhiều hạn chế: thiếu minh bạch, dễ thất thu ngân sách và gây bất bình đẳng giữa các nhóm kinh doanh. Trước thực tế đó, chính phủ đang xem xét xóa bỏ thuế khoán, hướng tới cơ chế quản lý thuế minh bạch, công bằng và hiện đại hơn. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết lý do, lộ trình và tác động của việc xóa bỏ thuế khoán, giúp hộ kinh doanh nắm bắt kịp thời để có sự chuẩn bị phù hợp.

1. Thuế khoán là gì? Vì sao bị xem xét xóa bỏ?

Thuế khoán là hình thức ấn định mức thuế phải nộp dựa trên doanh thu ước tính của hộ hoặc cá nhân kinh doanh, thay vì dựa trên doanh thu thực tế qua hóa đơn, sổ sách kế toán. Mức thuế này do cơ quan thuế xác định theo quy mô kinh doanh, ngành nghề, địa điểm và các thông tin khảo sát thực tế.

Thuế khoán là gì? Hạn chế của thuế khoán

Trong nhiều năm qua, thuế khoán được áp dụng rộng rãi nhằm đơn giản hóa thủ tục thuế cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ, giúp cơ quan thuế dễ thu và người nộp dễ thực hiện. Tuy nhiên, hình thức này đang bộc lộ nhiều hạn chế và bất cập, khiến Nhà nước phải xem xét xóa bỏ trong thời gian tới.

• Thiếu minh bạch và công bằng: Doanh thu của mỗi hộ kinh doanh được ước lượng, dẫn đến tình trạng cùng ngành nghề nhưng mức thuế khác nhau. Một số hộ bị “khoán cao” trong khi hộ khác lại “khoán thấp”, gây cảm giác bất công và thiếu minh bạch.
• Dễ phát sinh thất thu ngân sách: Do không kê khai theo số liệu thực tế, cơ quan thuế khó kiểm soát được doanh thu thật. Việc thu thuế dựa trên ước tính có thể khiến Nhà nước mất nguồn thu đáng kể.
• Không khuyến khích phát triển kinh doanh chính quy: Nhiều hộ kinh doanh cố tình duy trì quy mô nhỏ để được hưởng thuế khoán, tránh bị quản lý chặt như doanh nghiệp. Điều này khiến nền kinh tế phi chính thức vẫn chiếm tỷ trọng lớn.
• Không còn phù hợp trong kỷ nguyên số hóa thuế: Hiện nay, ngành thuế đang chuyển đổi sang quản lý điện tử với hóa đơn, kê khai và nộp thuế trực tuyến. Việc duy trì hình thức “khoán tay” trở nên lạc hậu, không còn phù hợp với mục tiêu minh bạch – công bằng – hiện đại hóa hệ thống thuế.

2. Quy định mới liên quan đến việc xóa bỏ thuế khoán

Tại khoản 6, Điều 10, Nghị quyết 198/2025/QH15 có quy định như sau:

….

6. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế.

….

Như vậy, từ 1/1/2026, chính thức xóa bỏ hình thức thuế khoán hộ kinh doanh.

Theo định hướng cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2025 – 2030, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế đang từng bước xóa bỏ cơ chế thuế khoán, thay bằng phương thức kê khai, nộp thuế điện tử dựa trên doanh thu thực tế. Đây là một trong những nội dung trọng tâm của chương trình chuyển đổi số ngành thuế, hướng tới minh bạch hóa hoạt động kinh doanh hộ cá thể.

Lộ trình thực hiện chính sách xóa bỏ thuế khoán

Giai đoạn từ 1/6/2025 đến trước 1/1/2026: 

Theo khoản 1, Điều 11 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP, hình thức nộp thuế khoán đã chính thức bị bãi bỏ đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên. Những hộ kinh doanh này bắt buộc phải chuyển sang sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Như vậy, từ 1/6/2025 đến trước 1/1/2026:

• Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ trở lên, đang áp dụng hình thức thuế khoán bắt buộc phải chuyển sang hình thức kê khai thuế.
• Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng vẫn được quyền lựa chọn một trong hai phương pháp nộp thuế: phương pháp khoán hoặc phương pháp kê khai. Tuy nhiên, từ giai đoạn này, HKD nên bắt đầu làm quen dần với phương thức kê khai thuế để tránh bỡ ngỡ khi chính sách mới áp dụng bắt buộc từ 1/1/2026

Giai đoạn từ 1/1/2026:

Kể từ ngày 1/1/2026, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ có sự thay đổi căn bản:

• Chế độ thuế khoán sẽ bị xóa bỏ hoàn toàn. Theo đó, tất cả các hộ kinh doanh, không phân biệt mức doanh thu, đều bắt buộc phải tính thuế theo phương pháp kê khai.
• Cùng thời điểm, chế độ thu và nộp thuế môn bài cũng chính thức được bãi bỏ.
• Từ năm 2026 trở đi, các hộ kinh doanh bắt buộc kê khai doanh thu điện tử, sử dụng hóa đơn điện tử thay cho hình thức ấn định thuế.
• Cơ quan thuế sẽ áp dụng phần mềm quản lý tự động, đối chiếu doanh thu theo hóa đơn, tài khoản ngân hàng và dữ liệu thanh toán điện tử để xác định số thuế phải nộp.

Thay đổi trong cách tính thuế mới

Khi thuế khoán bị xóa bỏ, hộ kinh doanh sẽ nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm doanh thu thực tế, cụ thể gồm:

Trong đó:

– Doanh thu tính thuế GTGT và doanh thu tính thuế TNCN được quy định tại khoản 1 Điều 10 Thông tư 40/2021/TT-BTC.

Điều 10. Căn cứ tính thuế

Căn cứ tính thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh là doanh thu tính thuế và tỷ lệ thuế tính trên doanh thu.

1. Doanh thu tính thuế

Doanh thu tính thuế GTGT và doanh thu tính thuế TNCN đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh là doanh thu bao gồm thuế (trường hợp thuộc diện chịu thuế) của toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong kỳ tính thuế từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ, bao gồm cả các khoản thưởng, hỗ trợ đạt doanh số, khuyến mại, chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, chi hỗ trợ bằng tiền hoặc không bằng tiền; các khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội, phí thu thêm được hưởng theo quy định; các khoản bồi thường vi phạm hợp đồng, bồi thường khác (chỉ tính vào doanh thu tính thuế TNCN); doanh thu khác mà hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được hưởng không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

– Tỷ lệ thuế GTGT và tỷ lệ thuế TNCN theo hướng dẫn tại Phụ lục I ban hành kèm Thông tư 40/2021/TT-BTC.

Cách tính mới này giúp phản ánh đúng thực tế kinh doanh, hạn chế tình trạng “khoán cứng” gây thiệt thòi cho hộ có doanh thu thấp.

Bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử

Một điểm nổi bật của quy định mới là mọi hộ kinh doanh đều phải xuất hóa đơn điện tử khi bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ. Điều này giúp:

• Ghi nhận doanh thu minh bạch.
• Giúp cơ quan thuế theo dõi và xác định thu nhập thật.
• Giảm nguy cơ trốn thuế, gian lận thuế, hoặc kê khai sai lệch.

Hỗ trợ hộ kinh doanh trong giai đoạn chuyển đổi

Nhằm giúp hộ kinh doanh làm quen với cơ chế mới, cơ quan thuế sẽ:

• Cung cấp phần mềm miễn phí hoặc hỗ trợ kỹ thuật về hóa đơn điện tử.
• Tổ chức tập huấn, hướng dẫn kê khai thuế online.
• Có thể gia hạn hoặc miễn giảm một phần thuế trong thời gian đầu áp dụng để giảm áp lực tài chính.

Xử phạt và chế tài nếu không tuân thủ

Khi chính sách xóa bỏ thuế khoán có hiệu lực, hộ kinh doanh không kê khai, không xuất hóa đơn điện tử hoặc nộp thuế sai quy định có thể bị:

• Phạt hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế.
• Truy thu toàn bộ số thuế thiếu và tiền chậm nộp.
• Trong trường hợp gian lận có tổ chức, có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017).

Quy định mới liên quan đến việc xóa bỏ thuế khoán

3. Hộ kinh doanh có doanh thu bao nhiêu phải đóng thuế

– Trong năm 2025: HKD có doanh thu từ 100 triệu trở xuống không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Tuy nhiên vẫn cần phải nộp lệ phí môn bài. ( Lệ phí này được miễn 1 năm ngay sau thành lập.)

– Từ 1/1/2026: Theo khoản 25 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 có quy định như sau:

….

25. Hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh có mức doanh thu hằng năm từ 200 triệu đồng trở xuống; tài sản của tổ chức, cá nhân không kinh doanh, không phải là người nộp thuế giá trị gia tăng bán ra; hàng dự trữ quốc gia do cơ quan dự trữ quốc gia bán ra; các khoản thu phí, lệ phí theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí.

….

Như vậy, từ 2026, hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu/ năm trở lên phải đóng thuế TNCN và thuế GTGT. Đây là một trong các điểm mới về quy định thuế hộ kinh doanh ban hành và có hiệu lực từ 2026.

Xem thêm: 8 điểm mới về luật thuế 2025 cho hộ kinh doanh tránh rắc rối pháp lý để hiểu biết chi tiết nhất về những thay đổi của thuế hộ kinh doanh

4. Tác động của việc xóa bỏ thuế khoán tới hộ kinh doanh

Chính sách xóa bỏ thuế khoán sẽ tạo ra nhiều thay đổi lớn đối với hộ kinh doanh. Đây là bước cải cách giúp hệ thống thuế minh bạch, công bằng hơn, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức trong giai đoạn chuyển đổi.

Tác động tích cực: Minh bạch và công bằng hơn

• Thuế dựa trên doanh thu thực tế: Hộ kinh doanh không còn bị “khoán cứng” mà sẽ nộp thuế theo doanh thu thật. Điều này giúp giảm tình trạng thu thuế sai, đảm bảo công bằng giữa các hộ cùng ngành nghề.
• Hạn chế tiêu cực trong quản lý thuế: Khi tất cả giao dịch được ghi nhận bằng hóa đơn điện tử, việc trốn hoặc gian lận thuế gần như bị loại bỏ.
• Khuyến khích kinh doanh chính quy: Chính sách mới giúp hộ kinh doanh dễ dàng phát triển lên mô hình doanh nghiệp, tiếp cận các ưu đãi về thuế và tín dụng.

Thách thức trong giai đoạn đầu áp dụng

• Tăng yêu cầu về quản lý sổ sách: Hộ kinh doanh cần làm quen với việc ghi chép, lưu trữ hóa đơn và kê khai doanh thu định kỳ.
• Phát sinh chi phí tuân thủ: Cần đầu tư phần mềm hóa đơn điện tử, thiết bị, hoặc thuê dịch vụ kế toán hỗ trợ.
• Khó khăn với người chưa quen công nghệ: Các chủ hộ lớn tuổi hoặc kinh doanh truyền thống có thể gặp trở ngại khi kê khai online, nhưng sẽ được cơ quan thuế hướng dẫn và hỗ trợ.

Ảnh hưởng rộng hơn tới nền kinh tế

Việc xóa bỏ thuế khoán không chỉ tác động đến hộ kinh doanh mà còn mang ý nghĩa tích cực đối với nền kinh tế:

• Cơ quan thuế: giảm thất thu, quản lý hiệu quả hơn.
• Nhà nước: thúc đẩy chuyển đổi số, tăng tính minh bạch.
• Xã hội: hình thành môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh.

5. Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì khi thuế khoán bị xóa bỏ?

Đối với hộ kinh doanh đã thành lập: 

Khi thuế khoán bị xóa bỏ, hộ kinh doanh phải chuyển sang kê khai thuế theo doanh thu thực tế. Để không bị động, cần chuẩn bị sớm các bước sau:

1. Ghi chép doanh thu, chi phí rõ ràng: Giúp kê khai chính xác và tránh sai sót khi cơ quan thuế kiểm tra.
2. Sử dụng hóa đơn điện tử: Đăng ký với cơ quan thuế và làm quen với phần mềm hóa đơn online.
3. Kê khai và nộp thuế điện tử: Tìm hiểu quy trình hoặc nhờ kế toán hỗ trợ kê khai đúng hạn.
4. Trang bị công cụ cần thiết: Máy tính, Internet ổn định và phần mềm quản lý doanh thu.
5. Tham khảo dịch vụ kế toán hộ kinh doanh trọn gói: Giúp tiết kiệm thời gian, nộp thuế đúng và hợp lệ.

Tóm lại: Hộ kinh doanh nên chủ động chuyển đổi sớm để thích ứng với chính sách mới, đảm bảo hoạt động minh bạch và tuân thủ đúng quy định thuế.

Đối với hộ kinh doanh chuẩn bị thành lập: 

Việc hộ kinh doanh chuẩn bị thành lập vẫn còn chưa có hiểu biết sâu về các chính sách cũng như quy định mới dành cho HKD, bạn có thể tự tìm hiểu trên các kênh truyền thông chính thức của nhà nước. 

Hoặc bạn có thể sử dụng dịch vụ thành lập hộ kinh doanh giá rẻ trọn gói tại Việt Mỹ Law. Chúng tôi sẽ hoàn thành tất cả các công việc từ A-Z cho bạn, hỗ trợ và tư vấn các công việc sau thành lập, hỗ trợ kê khai thuế ban đầu và sổ sách kế toán sau thành lập. Việc này giúp bạn tiết kiệm được rất nhiều thời gian, công sức, chỉ sau 3-5 ngày nhận được giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.

6. Câu hỏi thường gặp về việc xóa bỏ thuế khoán

1. Khi nào chính thức xóa bỏ thuế khoán?

2. Hộ kinh doanh nhỏ có phải kê khai thuế điện tử không?

3. Việc xóa bỏ thuế khoán có làm tăng số thuế phải nộp không?

4. Hộ kinh doanh có doanh thu bao nhiêu phải nộp thuế?

5. Nếu hộ kinh doanh không sử dụng hóa đơn điện tử thì sao?

Tóm lạ, chính sách xóa bỏ thuế khoán sẽ đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cải cách thuế tại Việt Nam. Dù có những khó khăn trong giai đoạn đầu, nhưng về lâu dài, đây là hướng đi công bằng, minh bạch và hiện đại. Các hộ kinh doanh nên chủ động thích ứng, cập nhật thông tin và chuẩn bị sẵn sàng để hoạt động hiệu quả trong môi trường thuế mới.

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc kê khai thuế hộ kinh doanh, bạn có thể liên hệ với Việt Mỹ Law qua hotline: 0989699287 hoặc điền câu hỏi vào form liên hệ của chúng tôi để được giải đáp mọi thắc mắc.

Hãy Liên hệ với chúng tôi ngay để được tư vấn miễn phí 24/7.

Giải pháp luật doanh nghiệp tối ưu, đồng hành cùng bạn

Việt Mỹ Law cung cấp dịch vụ pháp lý, tư vấn luật, thành lập doanh nghiệp, giấy phép kinh doanh và hỗ trợ pháp luật trọn gói. Uy tín – Nhanh chóng – Đúng luật.

HOTLINE: 0989 699 287 (HỖ TRỢ 24/7)