Thuế thu nhập cá nhân là gì? Ai phải nộp, cách tính, cách kê khai và nộp thuế TNCN

Trong đời sống hiện nay, hầu hết người lao động đều nghe đến cụm từ “thuế thu nhập cá nhân”, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ thuế thu nhập cá nhân là gì, ai phải nộp và cách tính như thế nào cho đúng luật. Đây là một trong những loại thuế quan trọng nhất, gắn liền trực tiếp với thu nhập hàng tháng của mỗi người. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, đối tượng nộp thuế, cách tính, cũng như những lưu ý về thuế thu nhập cá nhân quan trọng nhất theo quy định mới nhất năm 2025.

1. Thuế thu nhập cá nhân là gì?

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là khoản thuế mà cá nhân có thu nhập phải nộp cho Nhà nước, được trích từ tiền lương, tiền công hoặc các khoản thu nhập hợp pháp khác. Mục đích của thuế TNCN là điều tiết thu nhập, góp phần công bằng xã hội và tăng nguồn thu ngân sách quốc gia.

Theo quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007 (sửa đổi, bổ sung năm 2012, 2014 và 2020), đối tượng nộp thuế bao gồm:

• Cá nhân cư trú tại Việt Nam có thu nhập trong và ngoài nước.
• Cá nhân không cư trú chỉ có thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Nói cách khác, bất kỳ ai có nguồn thu nhập hợp pháp và đạt ngưỡng chịu thuế, dù là người Việt hay người nước ngoài, đều phải thực hiện nghĩa vụ thuế TNCN.

Thuế thu nhập cá nhân là gì?

2. Đối tượng chịu thuế TNCN và thu nhập tính thuế

a) Đối tượng chịu thuế TNCN

Theo Điều 2 – Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN), đối tượng nộp thuế được phân loại như sau:

Cá nhân Cư trú tại Việt Nam:

• Được xác định là cá nhân có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong 12 tháng liên tục, hoặc có nơi ở/hợp đồng thuê nhà từ 183 ngày trở lên.
• Nghĩa vụ: Phải nộp thuế đối với tất cả các khoản thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Cá nhân Không cư trú:

• Là cá nhân không đáp ứng các điều kiện cư trú nêu trên nhưng có thu nhập phát sinh tại Việt Nam.
• Nghĩa vụ: Chỉ phải nộp thuế đối với thu nhập phát sinh trong lãnh thổ Việt Nam, áp dụng mức thuế suất cố định 20% trên thu nhập chịu thuế.

b) Các loại thu nhập chịu thuế TNCN

Theo Điều 3 Luật Thuế TNCN, thu nhập chịu thuế bao gồm:

• Thu nhập từ tiền lương, tiền công;
• Thu nhập từ kinh doanh;
• Thu nhập từ đầu tư vốn (cổ tức, lãi cho vay…);
• Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chứng khoán, bất động sản;
• Thu nhập từ trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại;
• Thu nhập từ thừa kế, quà tặng là tài sản.

Xem thêm: Các khoản thu nhập miễn thuế thu nhập cá nhân ( TNCN) 

c) Mức giảm trừ gia cảnh (tính đến năm 2025)

Theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng như sau:

• Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: 11 triệu đồng/tháng (132 triệu/năm).
• Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 4,4 triệu đồng/tháng.

Nếu tổng thu nhập sau khi giảm trừ vượt mức chịu thuế, cá nhân phải kê khai và nộp thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần.

Lưu ý: Chính thức từ kỳ tính thuế 2026, mức giảm trừ gia cảnh với đối tượng nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm) và mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. 

Xem thêm: Chính thức tăng mức giảm trừ gia cảnh lên 15.5 triệu đồng từ 2026 để biết thêm chi tiết.

3. Cách tính thuế thu nhập cá nhân

a) Đối với cá nhân cư trú có hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên

Công thức:

Biểu thuế lũy tiến từng phần (theo Thông tư 111/2013/TT-BTC):

b) Đối với cá nhân không cư trú

Xem thêm: Cách tính thuế thu nhập cá nhân chi tiết nhất

4. Cách kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân

Việc kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là nghĩa vụ bắt buộc của người có thu nhập chịu thuế. Tuy nhiên, để đảm bảo đúng quy định và tránh sai sót khi quyết toán, bạn cần nắm rõ trình tự kê khai, hình thức nộp thuế cũng như thời hạn thực hiện.

Cách kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân

a) Hướng dẫn kê khai thuế thu nhập cá nhân

Xác định ai là người kê khai

Tùy vào trường hợp, người nộp thuế có thể là:

• Cá nhân tự kê khai: Người có nhiều nguồn thu nhập hoặc tự kinh doanh, làm nghề tự do.
• Tổ chức chi trả thu nhập (doanh nghiệp, cơ quan): Thực hiện khấu trừ thuế tại nguồn và kê khai thay cho người lao động.

Chuẩn bị hồ sơ kê khai

Theo Thông tư 92/2015/TT-BTC, hồ sơ kê khai thuế TNCN bao gồm:

• Tờ khai mẫu 02/QTT-TNCN – Tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân chuẩn xác nhất (quyết toán thuế thu nhập cá nhân);
• Bảng kê giảm trừ gia cảnh (nếu có người phụ thuộc);
• Chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân của người nộp thuế;
• Chứng từ khấu trừ thuế (do doanh nghiệp cấp);
• Hợp đồng lao động hoặc chứng từ xác nhận thu nhập (nếu có nhiều nguồn thu).

Các bước kê khai thuế TNCN

Bạn có thể kê khai trực tuyến hoặc trực tiếp tại cơ quan thuế.

Cách kê khai online (phổ biến nhất):

1. Truy cập website chính thức của Tổng cục Thuế: https://canhan.gdt.gov.vn
2. Đăng nhập bằng mã số thuế cá nhân (nếu chưa có, cần đăng ký mã số thuế cá nhân trước).
3. Chọn mục “Kê khai – Quyết toán thuế TNCN”.
4. Điền thông tin tờ khai điện tử: tổng thu nhập, số thuế đã khấu trừ, giảm trừ gia cảnh, người phụ thuộc…
5. Gửi tờ khai và tải biên nhận điện tử.
6. In hồ sơ quyết toán và lưu lại chứng từ để đối chiếu khi cần.

b) Nộp thuế thu nhập cá nhân

Phương thức nộp thuế

Có 3 cách phổ biến để nộp thuế TNCN:

Thời hạn nộp thuế

– Doanh nghiệp khấu trừ thuế:

• Nộp hàng tháng chậm nhất vào ngày 20 của tháng sau.
• Nộp theo quý chậm nhất vào ngày cuối của tháng đầu quý sau.

– Cá nhân tự kê khai và quyết toán năm: Hạn chót nộp hồ sơ và nộp thuế là ngày 30/4 của năm sau.

5. Những lưu ý cốt lõi về thuế thu nhập cá nhân

Qua kinh nghiệm tư vấn và kê khai, nộp thuế cho hàng ngàn khách hàng các nhân và doanh nghiệp, Việt Mỹ Law đưa ra kết luận:

Khi kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân, nhiều cá nhân thường nhầm lẫn hoặc thiếu sót thông tin, dẫn đến việc bị truy thu, phạt chậm nộp hoặc không được hoàn thuế. Để đảm bảo thực hiện đúng quy định, dưới đây là những lưu ý quan trọng về thuế thu nhập cá nhân mà người nộp thuế cần nắm rõ.

• Luôn kiểm tra mã số thuế cá nhân: Mỗi người chỉ có 1 mã số thuế duy nhất, dùng để theo dõi nghĩa vụ thuế suốt đời.
• Khai báo người phụ thuộc đúng hạn (trước ngày 31/12 hàng năm) để được giảm trừ hợp lệ.
• Giữ lại chứng từ khấu trừ thuế do doanh nghiệp cấp – đây là bằng chứng quan trọng khi quyết toán.
• Không nhầm lẫn giữa thu nhập chịu thuế và thu nhập không chịu thuế (như phụ cấp ăn trưa, tiền điện thoại trong mức quy định).
• Nếu có nhiều nguồn thu nhập, phải tổng hợp toàn bộ để tính thuế, tránh bị truy thu.
• Sử dụng cổng thuế điện tử (https://canhan.gdt.gov.vn) để kê khai trực tuyến, tránh sai sót và tiết kiệm thời gian.

6. Câu hỏi thường gặp về thuế thu nhập cá nhân

1. Ai là người chịu trách nhiệm nộp thuế TNCN?

2. Thu nhập nào được miễn thuế TNCN?

3. Có thể hoàn thuế TNCN không?

Thuế thu nhập cá nhân là nghĩa vụ tài chính quan trọng của mỗi người lao động, đồng thời cũng là công cụ giúp Nhà nước phân phối lại thu nhập công bằng. Việc hiểu rõ cách tính, kê khai và lưu ý khi nộp thuế TNCN sẽ giúp bạn tuân thủ pháp luật và chủ động trong tài chính cá nhân.

Nếu bạn cần tư vấn chi tiết về thuế TNCN hoặc hỗ trợ kê khai – quyết toán thuế, hãy liên hệ các đơn vị tư vấn thuế chuyên nghiệp để được hướng dẫn đúng quy định mới nhất.

Hãy Liên hệ với chúng tôi ngay để được tư vấn miễn phí 24/7.

Giải pháp luật doanh nghiệp tối ưu, đồng hành cùng bạn

Việt Mỹ Law cung cấp dịch vụ pháp lý, tư vấn luật, thành lập doanh nghiệp, giấy phép kinh doanh và hỗ trợ pháp luật trọn gói. Uy tín – Nhanh chóng – Đúng luật.

HOTLINE: 0989 699 287 (HỖ TRỢ 24/7)